grosz

1. Być, pozostać itp. bez grosza; nie mieć (ani) grosza, centa, książk. szeląga (przy duszy, w kieszeni); nie mieć złamanego grosza, centa, książk. szeląga «nie mieć żadnych pieniędzy, być bez środków do życia»: (...) zaangażowałem partyjnych prawników, tak że po rozwodzie moja ostatnia żona została bez grosza (...). W. Kowalewski, Bóg.
2. Ciułać, odkładać, składać, zbierać grosz do grosza «oszczędzać pieniądze z trudem, kosztem jakichś wyrzeczeń»: Nie pił, nie hulał, na marymonckie dziewczyny nie chodził, zbierał grosz do grosza, aż się uzbierało sto dwadzieścia złotych – na podarki dla domu. I. Newerly, Pamiątka.
3. Co do grosza; do ostatniego grosza «wszystkie pieniądze, resztę pieniędzy; wszystko (uwzględniając najdrobniejsze monety)»: (...) w księgowości wszystko musi się zgadzać co do grosza. WO 03/03/2001. Znacznie łatwiej niż złamać kod jest wykraść informacje o danych klienta, zwłaszcza numery kart kredytowych, i ogołocić go do ostatniego grosza. CKM 5/2001.
4. Grosz publiczny «pieniądze należące do państwa, przeznaczone na potrzeby obywateli»: (...) muszą przyjść następstwa, mianowicie ukaranie winnych tej wołającej o pomstę do nieba stronniczości w szafowaniu groszem publicznym (...). Rzecz II 14/08/1920.
5. iron. Ktoś (aktor, pisarz, fachowiec itp.) za pięć groszy «o kimś (aktorze, pisarzu, fachowcu) nieudolnym, nieznającym się na swoim rzemiośle»: Sprowadził jakiegoś fachowca za pięć groszy, potem będzie narzekał, że kafle odpadają... Roz bezp 1996.
6. Marny, pot. psi grosz, pieniądz; marne, pot. psie grosze, pieniądze «bardzo mała suma pieniędzy, niska opłata, cena»: Każdy z tych posiadaczy winnicy właściwie nie pracuje tak ciężko. Wino rośnie, a pracują przy nim za psie pieniądze robotnicy hiszpańscy, włoscy lub polscy. A. Bobkowski, Szkice.
7. Nie dać, nie brać, nie wydać itp. (złamanego) grosza «nie dać, nie brać, nie wydać itp. żadnych pieniędzy»: (...) Kunicki w razie rozwodu złamanego grosza jej nie da... T. Dołęga-Mostowicz, Kariera.
8. Nie dać za coś, za kogoś złamanego grosza, trzech groszy; nie postawić na coś, na kogoś złamanego grosza
a) «nie wierzyć w powodzenie jakiegoś przedsięwzięcia, nie ufać komuś»: (...) kto załapał się na siedzące miejsce, dla palących, przy oknie? Mój Bunio, za którego nikt by nie dał trzech groszy (...). R. M. Groński, Nauka.
b) «nie mieć do kogoś lub czegoś zaufania»: Ale co do tej żmii, nie dałbym trzech groszy czy nie była sztuczna i czy nie był to nowy szpas wesołego pułkownika. W. Gombrowicz, Wspomnienia.
9. Nie mieć, nie posiadać czegoś (ani) za grosz «nie mieć czegoś wcale, w ogóle, ani trochę»: Ze śpiewaniem kolęd było w naszym domu kiepsko. Ani Mama, ani jej ojciec, nie mieli bowiem za grosz słuchu. Z. Morawski, Gdzie.
10. Wtrącać, wsadzać, wtykać, dorzucać itp. swoje trzy grosze «odzywać się nie będąc pytanym, wypowiadać niepotrzebnie swoje zdanie; wtrącać się»: Kręcił skwapliwie głową, jakby chciał dorzucić swoje trzy grosze, coraz wyraźniej zniecierpliwiony. J. Krzysztoń, Obłęd.
11. Wydać, stracić, oddać itp. ostatni grosz «wydać, stracić, oddać itp. wszystkie pieniądze, jakie się miało»: Psychologowie udowadniają, iż drobiazgi, na które tak chętnie przeznaczamy nawet ostatni grosz, przywracają chęć do życia, wywołują dobry nastrój i zmieniają szary dzień w nasze prywatne, małe święto. Cosm 12/2000.
Ciężki grosz zob. pieniądz 1.
Coś (jest) niewarte (nie jest warte) trzech groszy, złamanego grosza zob. niewart 1.
Krwawy grosz zob. krwawy 1.
Ktoś (jest) niewart (nie jest wart) trzech groszy, złamanego grosza zob. niewart 2.
Liczyć się, rachować się z (każdym) groszem zob. liczyć się 1.
Nie śmierdzieć groszem zob. śmierdzieć 1.
Wdowi grosz zob. wdowi.
Za grosz prawdy nie ma w czymś zob. prawda 3.
Żywy grosz zob. żywy 5.

Słownik frazeologiczny . 2013.

Look at other dictionaries:

  • Grósz — Grosz oder Grósz ist der Familienname folgender Personen: Alfréd Grósz (1885–1973), ungarischer Bergsteiger Christiane Grosz (* 1944), deutsche Schriftstellerin und Keramikerin Emil Grósz (auch Emil von Grósz, Emile de Grósz; 1865–1941),… …   Deutsch Wikipedia

  • Grosz — Grosz, Grósz oder Grősz ist der Familienname folgender Personen: Alfréd Grósz (1885–1973), ungarischer Bergsteiger Christiane Grosz (* 1944), deutsche Schriftstellerin und Keramikerin Emil Grósz (auch Emil von Grósz, Emile de Grósz; 1865–1941),… …   Deutsch Wikipedia

  • Grosz — may refer to: * Grosz, a coin used in Poland as a hundredth part of 1 złoty. Złoty is Polish currency * Groschen, a coin used in various German speaking statesGrosz or Grósz is the surname of: * Elizabeth Grosz, an American philosopher. * George… …   Wikipedia

  • Grosz — 〈[ grɔ̣ʃ] m.; , y〉 poln. Münze, 1/100 Złoty [poln. <tschech. groš; <mlat. (denarius) grossus „dicker (Dinar)“; verwandt mit Groschen] * * * Grosz [grɔʃ], der; , e [poln. grosz < tschech. groš < spätmhd. grosche, ↑ Groschen]:… …   Universal-Lexikon

  • grosz — I {{/stl 13}}{{stl 8}}rz. mnż III, D. a; lm D. y {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} jedna setna złotego (jednostki monetarnej w Polsce), także szylinga austriackiego; moneta o takiej wartości : {{/stl 7}}{{stl… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • GROSZ (G.) — GROSZ GEORGE (1893 1959) Dessinateur humoristique berlinois devenu peintre à l’occasion de la Première Guerre mondiale qui accentue sa répulsion pour l’ordre établi. Son œuvre est alors une éblouissante réplique au futurisme italien, auquel il ne …   Encyclopédie Universelle

  • grosz — n. (gr[=o]sh) {groszy} (gr[=o]sh [=e]) a Polish monetary unit, equal to [frac1x100] of a zloty. [WordNet 1.5] …   The Collaborative International Dictionary of English

  • Grosz — [grɔʃ] der; , e (aber: 10 y) <aus poln. grosz »Groschen«> Untereinheit des ↑Zloty, poln. Münzeinheit (=0,01 Zloty) …   Das große Fremdwörterbuch

  • Grosz — Grosz, so v.w. Polnischer Groschen …   Pierer's Universal-Lexikon

  • Grosz — (spr. grosch), der polnische Groschen von 1/30 Gulden bis 1842 und außer Kurs Ende 1851; seit 1832 in Kupfer (daher Kupfergroschen) 0,7142 g schwer, auch dreifach. Stücke von 10 Groszy in Silbergemisch aus 1787–94 wurden = 16,77 Pf. der… …   Meyers Großes Konversations-Lexikon

  • Grosz — (Georg) (1893 1959) peintre et caricaturiste américain d origine allemande; membre du groupe Dada de Berlin en 1918 …   Encyclopédie Universelle

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.